In de literatuur en bij relatie coaching sessies komt het vaak aan de orde: wanneer is er sprake van een goede en wanneer -is er sprake van een verstoorde relatie-? Is er liefde in mijn relatie? Houdt mijn partner wel echt van mij? Waarom ervaar ik belemmerende patronen in mijn relatie?

Liefde is iets anders dan een relatie

Laten we eerst een misverstand uit de weg helpen. De vraag ‘is hier sprake van liefde’ of ‘houdt mijn partner of vriend(in) nog wel van mij’ is een andere vraag dan - is er sprake van een goede relatie - ?

Liefde kenmerkt zich door onvoorwaardelijkheid en een partner het beste voor hem/haar gunnen! Liefde is. Liefde verbindt en transformeert. Begrip, gedachten en gevoelens erkennen en mogelijk transformeren, mogen falen en mogen groeien, geloof, hoop en troost. Daarvoor is zelfliefde ook essentieel. Als je eigen gevoelens wegdrukt, emotioneel afgesloten bent of bijvoorbeeld enorm veroordelend en veeleisend naar jezelf bent, is de kans klein dat je naar anderen toe onvoorwaardelijk, liefdevol, begrijpend en gunnend kunt en zult zijn.

Liefde is ook een keuze. Want wat er ook gebeurt in je leven, of hoe een ander ook is of tegen je doet; het blijft jouw keuze of je voor bekrachtigend denken en liefdevol denken en acteren kiest. Door de bril van liefde kunnen kijken werkt transformerend en verbindend (al dan niet op afstand).

Een mooi voorbeeld boekje in dat kader is bijvoorbeeld het boekje van Harold S. Kushner “When bad things happen to good people”. Onbegrip van anderen, vervelende gebeurtenissen in je leven, ze gebeuren. Je kunt je afvragen waarom ik? Waarom bij mij? Is er dan geen rechtvaardigheid of een hogere Macht die dit had kunnen voorkomen? Het antwoord zal uiteindelijk zijn dat klagen, aanklagen, woede, verdriet, afgunst en meer ook een functie kan hebben en vooral dat het je eigen keuze is hoe je hierop reageert. Negativiteit verhardt en verwijdert. Liefde, inleven, medemenselijkheid en empathisch liefdevol reageren transformeert en geeft een ander perspectief. Jouw keuze bepaalt eigenlijk wie je op dat moment bent.  Dus wie / hoe wil jij zijn?

Als er innerlijke patronen of trauma zijn die jou of een ander belemmeren om te kunnen kiezen voor liefde, is het wellicht zinvol(ler) je te concentreren op het vinden van innerlijke verandering. Voor jezelf heb je die keuze in de hand. Anderen willen misschien wel of niet veranderen maar doorgaans niet veranderd worden.

Overigens is verliefdheid weer iets heel anders dan liefde. Verliefdheid voelt vaak als een magische storm: hartkloppingen, vlinders in je buik, een wereld die ineens helderder lijkt. Toch is wat we verliefdheid noemen zelden de ander zelf; het is een spiegel waarin we onze eigen verlangens en dromen projecteren. We zien niet zozeer wie die persoon werkelijk is, maar wie we hopen dat hij of zij kan zijn.

Verliefdheid doet niet alleen iets met je hoofd, maar ook met je lichaam. Wanneer je iemand leuk vindt, schiet je brein een cocktail van dopamine, serotonine en noradrenaline door je lijf, waardoor alles intens, spannend en soms zelfs lichtelijk verslavend aanvoelt. Je hartslag versnelt, je handen kunnen zweten, en die constante tinteling die je voelt, is een lichamelijke weerspiegeling van de euforie die je geest creëert. Oxytocine en endorfine versterken het gevoel van verbondenheid en geluk, alsof je lichaam je vertelt: dit is bijzonder. Het is een prachtige herinnering dat verliefdheid vaak net zozeer een chemisch sprookje is als een emotionele ervaring.

Liefde daarentegen vraagt om het durven zien van de ander met al zijn of haar schaduwen, om de stille aanwezigheid, zonder de storm van verwachtingen. Verliefdheid is het vuur dat ons opwarmt, liefde is het vuur dat blijft branden, ook als de vonken weg zijn. Doorgaans worden we verliefd, gaan we elkaar meer en meer ontdekken, en kiezen we voor relatie patronen. Als er daarna ook personen zijn die liefde kunnen geven en ervaren ontstaat er een relatie waarin je elkaar gunt en waarin je samen kunt leren en groeien. Maar dat is lang niet altijd het geval. Er bestaan vele soorten relaties.

Soorten relaties

Na dit betoog over (zelf)liefde komen we bij de vraag over (goede) relaties. En hierover kunnen we in eerste instantie kort over zijn: zoveel soorten mensen, zoveel soorten relaties. Iedere relatie is een unieke wisselwerking omdat ieder mens uniek is. Toch kunnen we enkele typeringen geven. Bedenk eens welke voorkeuren jij hebt binnen gestelde soorten relatievormen:

De vele gezichten van relaties

• Bewuste relaties en on(der)bewuste relaties
  In een bewuste relatie sta je stil bij wat er tussen jullie gebeurt — je kiest met aandacht, voelt, reflecteert. In een on(der)bewuste relatie laat je je eerder leiden door oude patronen of gewoontes. Het verschil? Bewustzijn brengt vrijheid en groei.
• Liefdevolle onvoorwaardelijke relaties en voorwaardelijke relaties
  Onvoorwaardelijke relaties ademen acceptatie. Je hoeft niets te bewijzen om geliefd te zijn. Voorwaardelijke relaties vragen daarentegen steeds iets terug — goedkeuring, prestaties, of aanpassing. Liefde zonder voorwaarden is de zachtste bedding voor de ziel. Liefdevolle relaties geven ruimte aan kwetsbaarheid en compassie. In voorwaardelijke relaties overheerst vaak angst of controle. Angst of anderen je wel waarderen, of je 'genoeg' materiele welvaart hebt, of je voldoende aanzien hebt. Liefde die vrij mag stromen, heelt vanzelf.
• Lust georiënteerde relaties en intimiteit georiënteerde relaties 
  Seksuele aantrekkingskracht en 'voldoende seks' willen is iets anders dan intimiteit. Intimiteit gaat over elkaar ontdekken, ingaan op elkaars triggers. Dat kan tijdens intieme momenten, maar dat gaat ook over elkaars wensen, ideeën en voorkeuren leren kennen.
• Relaties met spanning of harmonieuze relaties
  Soms voelt een relatie als een dans tussen aantrekken en afstoten. Spanning kan prikkelen, maar harmonie voedt. Beide zijn nodig om elkaar te blijven ontdekken — als eb en vloed van verbinding.
• Valkuilrelaties of stimulerende relaties
  Een valkuilrelatie houdt je klein of zuigt energie. Een stimulerende relatie tilt je juist op, moedigt aan om te groeien en jezelf te blijven. De sleutel is herkennen waar je ziel zich vrij voelt.
• Toxische relaties of gezonde relaties
  In toxische relaties raakt je energie verstrikt in macht, afhankelijkheid of pijn. Gezonde relaties ademen balans: geven en ontvangen vloeien in elkaar over als natuurlijke ademhaling.
• Zakelijke transactionele relaties
  Sommige relaties draaien om uitwisseling — diensten, afspraken, resultaten. Ze hoeven niet koud te zijn, zolang er respect, helderheid en wederkerigheid is.
• Ouder-kindrelaties
  De eerste spiegel waarin we leren liefhebben. Van zorg en veiligheid tot loslaten en groeien — deze band vormt het fundament van ons vermogen om te verbinden.
• Vriendschappelijke relaties
  Vrienden zijn de familie die je kiest. Ze zijn getuigen van je reis, dragen mee in stilte of lachen met je tot de zon opkomt. Vriendschap is liefde zonder verplichting.
• Conflictrelaties of harmonieuze relaties
  Conflicten schuren, maar brengen ook waarheid aan het licht. Harmonie laat ons thuiskomen. Het is de kunst om het ene niet te vermijden en het andere te koesteren.
• Relaties gericht op groei of relaties gericht op ego
  Wanneer een relatie gericht is op groei, is er ruimte voor kwetsbaarheid en verandering. Ego-relaties houden vast aan gelijk krijgen, status of macht. Groei vraagt moed, maar geeft diepte.
• Zorg(ende) relaties, ge- of misbruikrelaties (gevende of nemende relaties)
  Zorg kan liefdevol zijn, maar ook verstikkend. Wanneer geven en nemen in evenwicht zijn, ontstaat echte verbinding. Uit balans verandert zorg in last of afhankelijkheid.
• Aanvullende relaties (vergeving, lerend en groei-stimulerend)
  De mooiste relaties spiegelen, leren, helen. Ze nodigen uit tot vergeving — van de ander en jezelf. Daar, in dat open veld van wederzijds leren, ontstaat zielsverbinding.
• Afhankelijke relaties
  In een relatie kan iemand afhankelijk zijn. Een kind is afhankelijk van ouders. Maar soms is er financiele afhankelijkheid tussen partners. Of zorg afhankelijkheid bij ziekte. Doorgaans is afhankelijkheid binnen een relatie bij liefdevolle relaties een basis voor leren en groeien. Maar bij toxische relaties is er mogelijk sprake van een 'schijnafhankelijkheid' en is te overwegen de relatie te beëindigen. Een kind is doorgaans machteloos en daarmee, zelfs in het geval van onveilige hechting niet in staat de relatie te veranderen of te beëindigen.

De vraag "wat is een goede relatie" isdus  eigenlijk enkel door jezelf in te vullen. En met de ander af te stemmen. Wat voor een soort relatie wil jij zelf? Wat voor een soort relatie wil de ander. En is daar overeenkomst? Zo niet, dat is het (voor beiden of een van beiden) geen goede relatie wellicht. Dat klinkt misschien wat 'zakelijk', maar zoals je al hebt kunnen lezen: liefde is onvoorwaardelijk, maar relaties doorgaans minder. Het blijft een keuze. Maar wel een keuze van alle relatie deelnemers.

Relaties en hechtingspatronen

Een van de meest bepalende factoren voor de soort relatie die je met jezelf en met anderen zult hebben is je hechtingspatroon. Veilige hechting geeft een grotere kans op bewuste, onvoorwaardelijke, liefdevolle, stimulerende, harmonieuze en veilige relaties. Onveilige hechting veroorzaakt vaak belemmerende overtuigingen en patronen waardoor je in een dans van bindingsangst of verlatingsangst terecht kunt komen.

We zouden durven te stellen dat 80% van alle relatie problemen is terug te voeren op onderbewuste patronen en belemmerende overtuigingen die terug te voeren zijn op onveilige hechting! Onveiligheid, wantrouwen, onderbewuste angsten. Ze veroorzaken vaak coping gedrag en triggers die relaties doen wankelen. Je leest er meer over op de pagina over hechtingspatronen.

Enkele universele tips

• Ontdek je eigen (onderbewuste) belemmerende patronen en werk aan zelfbewustzijn.

“Verbeter de wereld, begin bij jezelf!” In zijn boek “the map of consciousness explained” laaat Dr. David R. Hawkins een aantal niveau’s van zelfbewustzijn zien. Van schaamte, schuld, apathie, verdriet en angst, via boosheid, trots, moed naar (zelf) acceptatie, betekenis, liefde en (innerlijke) vrede.

Het gaat niet zozeer om zijn ‘niveau’s’ maar wel om het inzicht dat je ergens mee versmolten kunt zijn en kunt leren en groeien. Dat inzicht maakt dat je kunt werken aan eigen zelfbewustzijn (groei) en ook beter kunt duiden waar anderen mee stoeien. Dat betekent niet dat je daar een (hulpverlener) verantwoordelijkheid voor moet nemen, maar wel dat je bewuster kunt (door)zien en kunt kiezen welke relatie dynamiek dienend voor jou kan zijn of goed voelt!

Op de pagina over zelfbewustzijn op deze site kun je een gratis cursus zelfbewustzijn doen. Leren dat je niet bent wat je denkt. Lichaamssignalen doorzien, gevoelens of emoties herkennen en gebruiken, ego doorzien, bekrachtigende overtuigingen en persoonlijk leiderschap ontwikkelen. Coping gedrag en onderbewuste overtuigingen en belemmerende patronen doorzien.

• Doorzie (onveilige) hechtingspatronen bij jezelf en anderen en ga bewust verbinding aan (“ik en jij”)

Ben jij een slachoffer of ga jij bekrachtingende overtuigingen aan en neem je ook echt actie als het over relaties met een ander of anderen gaat?

Over toxische relaties en relatiepatronen zoals bindingsangst en verlatingsangst en hechtingspatronen of egocentrisme / narcisme lees je op deze site meer!).

Jezelf kennen en onderbewuste angsten en patronen doorleven en veranderen is een stap. Maar dat in relatie met anderen doen, al dan niet onder druk of met onvermijdelijke hoogte- en dieptepunten is het leven zelf!

• Bewust kiezen en weten wat jij wilt

Besef dat niet iedereen kiest voor een liefdevolle relatie waarin beide partners mogen leren en groeien. Maar misschien ben je daar helemaal niet naar op zoek. Misschien wil jij gewoon een relatie die van buiten perfect lijkt, of financiële veiligheid, of een mooi huis, een onweerstaanbaar aantrekkelijke partner of iemand die net als jij een behoorlijk strenge mening over anderen wil.

Of iemand die geen huisje, boompje, beestje wil maar avontuur en (verre) reizen. Misschien wil jij luxe en een ander een camping. Misschien wil jij enkel gehoord worden (of juist met rust gelaten worden) of juist een empathische en inlevende partner. Misschien wil jij spiritualiteit ervaren en geloof je in meer dan dit leven. Of misschien juist niet. Vind je gevoelens maar vaag en is spiritualiteit en persoonlijke ontwikkeling een rode vlag voor je omdat het onveilig voelt en je lekker er op los wilt leven.

Als jij zoekt naar veiligheid, liefde, begrip, gestimuleerd worden, plezier en duurzaam vertrouwen is het verstandiger ook bewust een partner en vriendenkring te kiezen die dat ook wil. “Find your tribe” noemen we dat wel.

• Leer Geweldloos communiceren

We leven in tijden van egocentrisme, imago en polarisatie. Over de oorzaken daarvan kunnen we een apart artikel schrijven. Angsten, onzekerheid over de toekomst, wonen, andere culturen, klimaat angst, geldzucht, consumerisme en materialisme en niet in de laatste plaats sociale media imago verslaving (en dopamine kicks).

Maar dit is geen waarheid. Enkel een tijdsbeeld. Het is jouw keuze of je erin meegaat of dat je een andere afslag neemt: die van de liefde. Van onvoorwaardelijkheid en begrip. Medemenselijkheid en delen (het oude noblesse oblige: als je het goed hebt kun je ook iets voor anderen betekenen).

Besef dat sociale media zenden en niet communiceren! Leren om te gaan met (de grillen van) anderen is echt een waardevolle levensles die je helpt bij het vinden van levensgeluk.

Marchall B. Rosenberg ontwikkelde een prachtige techniek: “geweldloze communicatie” Bij GC kennen we 4 stappen:

1. Waarneming – Wat is er feitelijk gebeurd? (echte feiten, zonder oordeel)
2. Gevoel – Wat voel je daarbij?
3. Behoefte – Wat heb je nodig of wat is belangrijk voor je?
4. Verzoek – Wat vraag je concreet?

Deze techniek leert je om door ‘aannames en oordelen’ heen te prikken. Ook die van jezelf! Feiten zoeken vergt in deze tijden wel dat je even goed zoekt. Er wordt veel gesteld, maar is het ook feitelijk waar? Dat geldt in algemene zin maar ook binnen relaties. Van harte aanbevolen om op een ander niveau met anderen te kunnen communiceren en meer begrip te ontwikkelen. Deze techiek heeft menig relatie echt verbeterd!

• Overweeg (je) een relatie te beëindigen?

Overwegingen om een relatie te beëindigen kunnen moeilijk zijn. Wat is de impact/wat zijn de gevolgen?  Positief bekeken kan afhankelijkheid een win-win situatie binnen een relatie opleveren. Maar in andere gevallen, en met name bij toxische relaties is beëindigen van de relatie meestal de enige optie. Toch zien we dat velen in een relatie zitten die niet goed voelt. Er ontstaat een 'dans' van beïnvloeden of zelfs manipuleren, voorwaardelijkheid, proberen de ander te veranderen of juist vervreemding en uit elkaar groeien.

Negen van de tien relatie coaching trajecten leveren hetzelfde beeld: eerlijke en open communicatie blijft de enige manier om te onderzoeken of de relatie ideeën van beide partners bij elkaar te brengen zijn EN of iemand zelf (!) beslist om met zelfonderzoek een eigen verandering en transformatie in te zetten. En daarmee de relatie als zodanig te veranderen. De ander willen veranderen is zelden tot nooit een succesvolle strategie!

Echte liefde is onvoorwaardelijkheid en de ander te gunnen om te mogen leren en groeien. Maar zoals we hebben kunnen zien is niet iedere relatie een liefdevolle relatie (maar een keuze). Het is ook liefde om respectvol een ander zijn of haar eigen pad te laten vervolgen (al dan niet in een andere relatie). Vergeven doe je meer voor jezelf dan voor een ander. Het schept ruimte om nieuwe stappen te kunnen zetten. Samen of ieder op een eigen pad.

Tot slot

We hopen dat je na het lezen van dit artikel het verschil tussen liefde en relaties beter doorziet. En dat het je misschien motiveert om meer zelfbewustzijn te ontwikkelen. Om meer informatie over dit onderwerp te zoeken (chappeau: je las dit artikel, dus je bent er al mee bezig!). Want jij verdient het je te ontplooien en gezien en gehoord te worden in je leven voor wie je bent en wat jouw unieke ‘jij’ te bieden heeft. Coaching of therapie kan helpen. Niets is wat het lijkt. “Everybody has a story”.

Vermoed je trauma of diepe levenssporen bij jezelf, neem dan vooral actie en zoek een professional op om je te helpen.