Vermijdende hechting: De angst voor nabijheid en hoe je het kunt doorbreken
Vermijdende hechting is een van de onveilige hechtingsstijlen die ervoor zorgen dat iemand moeite heeft met emotionele intimiteit en overprikkeling en zich bijvoorbeeld steeds terugtrekt uit relaties of bindingsangst vertoont. Er sprake is van een diepgewortelde angst voor afhankelijkheid en kwetsbaarheid of activatie van onderliggend trauma.
Bij stress of triggers (opmerkingen of situaties die onderdrukte of onderliggende onderbewuste gevoelens en emoties activeren en daarmee neurale stress veroorzaken) wordt je cognitieve brein (neo-cortex) verbinding verstoord en activeert je limbische en reptielen-brein. In principe onstaan er 3 strategieën voor dit 'lagere of dierlijke' brein:
- Aanvallen (door pleasen en verlatingsangst bij angstig ambivalente hechting of door egocentrisme of narcistisch gedrag en bindingsangst bij angstig vermijdende hechting)
- Vluchten (door de relatie te saboteren of door te vluchten uit een relatie bij angstig vermijdende hechting
- Bevriezen (door numbing in relaties bij angstig vermijdende hechting)
Beself dat pas als de verbinding met neo-cortex weer wordt hersteld er pas weer 'rationeel' denken en gedrag verwacht kan worden. Dit kan door rust of afstand denkt de vermijdend gehechte. Feitelijk is er tijdens de stress reactie van het limbische brein geen goed gesprek of inzicht mogelijk. Tijdens de stress reactie staat eigen redding/veiligheid centraal.
Dit kan eventueel ten koste van andere betrokkenen in de relatie gaan. Maar ook van de vervelende gevoelens daarover (frustratie, pijn, verdriet, schaamte) 'vlucht' de vermijdend gehechtte, die daarmee soms respectloos of beschadigend kan zijn (zonder dit bewust of cogntief te willen).
In een andere blog beschrijven we een andere vermijdende hechtingstijl waar een narcistische gedrag als coping mechanisme is aangeleerd. Maar vaak gaat een vermijdende hechting dus gepaard met een mechanisme van 'numbing' - het emotioneel afvlakken om pijn en ongemak te vermijden en vluchtgedrag: afzondering tijdens een relatie. Vluchten of bevriezen dus. Daar gaan we in dit artikel op in. Wat betekent dit in de praktijk en hoe beïnvloedt het iemands relaties?
Wat zijn kenmerken bij een vermijdende "numbing" hechtingstijl?
Iemand met numbing kenmerken en/of vluchtgedrag kan bijvoorbeeld:
- Zich bij triggers of spanning terugtrekken, alleen willen zijn (wat niet betekent dat deze persoon niet meer van je houdt, maar even in rust minder prikkels wil ervaren
- Regelmatig in een gesprek "afwezig" zijn, staren, trance achtige staat, bevroren staat. Het zenuwstelsel is overprikkeld en beĂŻnvloedt neurotransmitter--spiegels en zorgt voor 'shut down'
- Weinig spreken, veel luisteren maar in een soort afwezige staat. Of plotseling afleiding zoeken (bijv. afwassen of andere huishoudelijke taken terwijl er een gesprek was)
- Midden in gesprekken stilvallen, of plotseling over minder beladen onderwerp beginnen (wat respectloos kan lijken, maar de persoon voorkomt onbewust een paniekaanval, vlucht van een onderwerp omdat het mogelijk onderliggende gevoelens en emoties activeert of een vorm van numbing; overmatige prikkels proberen te 'soothen')
- Of vluchten door uit contact te gaan, plotseling contact te verbreken, onbeschikbaar te zijn in een relatie door steeds afspraken met anderen te maken of een teruggetrokken bestaan in te zetten (veel alleen thuis en activiteiten met weinig sociale interactie)
- Of vluchten in alles wat nadenken of piekeren doet verdwijnen en maakt dat gevoelens en emoties niet gezien hoeven worden (sporten, trance dansen, bingewatchen, verslavingen)
- Of vluchten door oneerlijkheid, ontrouw en liegen om zo de onveilig ervaren (maar niet feitelijk onveilige relatie!)Â te ontvluchten.
- Of letterlijk vluchten van de relatie (bindingsangst en bij triggers uit contact treden en/of de relatie [steeds] willen beëindigen)
Hoe ontstaat een vermijdende hechtingsstijl?
Een vermijdende hechtingsstijl ontstaat vaak in de kindertijd wanneer ouders emotioneel afstandelijk zijn of niet adequaat reageren op de emotionele behoeften van het kind. Dit kan zich op verschillende manieren uiten:
- Ouders die afwezig, afwijzend of onverschillig reageren op emoties: Bijvoorbeeld, als een kind huilt of getroost wil worden en de ouder zegt: "Niet zo aanstellen" of "Los het zelf op." of Hierdoor leert het kind dat het tonen van emoties niet wordt gewaardeerd.
- Te vroege nadruk op zelfstandigheid: Wanneer ouders een kind voortdurend aansporen om 'stoer' of 'zelfredzaam' te zijn zonder voldoende steun te bieden, kan het kind concluderen dat afhankelijkheid ongewenst is.
- Geen ruimte voor kwetsbaarheid: Als ouders zelf moeite hebben met emotionele expressie, kunnen ze onbewust hetzelfde patroon doorgeven aan hun kind.
- Ouders zijn fysiek afwezig: door drukte (werk, omstandigheden): Het kind kan concluderen dat het liefde van de ouders (en latere anderen) niet waard is of zelfs ongewenst is en alleen op zichzelf kan vertrouwen.
- Ouders (of later ontmoete partners) hebben zelf onveilige vermijdende hechting en gedrag uit bovenstaand opgesomde kenmerken met regelmaat getoond.
Een kind dat deze reacties herhaaldelijk ervaart, ontwikkelt in dit geval een vermijdende overlevingsstrategie waarbij het emoties onderdrukt en leert vooral op zichzelf te vertrouwen. Dit kan op latere leeftijd resulteren in een patroon van vermijdende hechting, waarbij het moeilijk is om emotionele verbinding aan te gaan zonder zich bedreigd of ongemakkelijk te voelen. En terugtrekkend gedrag (bindingsangst) als gevolg: vluchten naar andere relaties, of tijdens een relatie steeds 'eigen' ruimte zoeken en niet echt de dialoog over gezamenlijkheid aangaan en geen verantwoordelijkheid nemen voor een eigen rol in de relatie.
Voorbeeld: Maartjeâs patroon in relaties
Maartje is iemand met een vermijdende hechtingsstijl. In haar relaties merkt ze steeds weer dat ze zich terugtrekt op het moment dat het emotioneel te dichtbij komt. Hoewel ze verlangt naar verbinding, voelt deze ook als een bedreiging. Hierdoor legt ze de schuld bij de ander en ontloopt ze haar eigen pijn en angsten. Dit patroon heeft zich meerdere malen herhaald in haar relaties:
- Relatie met Tom (angstig gehecht)
Tom had een sterke behoefte aan bevestiging en nabijheid. Hij wilde Maartje vaak zien en vond het moeilijk als zij afstand hield. Hoe meer hij aandrong, hoe meer Maartje zich verstikt voelde en zich emotioneel afsloot. Steeds na een periode van eerst plezier en dan weer de relatie stoppen werd de dynamiek duidelijker: hoe meer Tom zijn best deed om Maartje te begrijpen en rekening met haar te houden om haar maar niet te verliezen, hoe sneller Maartje afzondering zocht thuis of bij vriendinnen. Uiteindelijk maakte ze het definitief uit omdat ze zich âverstiktâ voelde en vond dat Tom te veel van haar verwachtte. Ze verweet zichzelf dat ze niet gewoon eerder naar haar 'gevoel' geluisterd had. - Relatie met Daan (veilig gehecht)
Daan was geduldig en kon ruimte geven, maar merkte dat Maartje hem emotioneel buitenhield. Wanneer hij probeerde diepgaande gesprekken te voeren, reageerde Maartje lauw of afstandelijk. Maartje klapte bij die gesprekken dicht of stelde voor 'gewoon iets leuks te gaan doen'. Ze hield de schijn op dat alles ok was en deelde haar gevoelens niet. Bij vriendinnen gaf ze aan dat Daan soms gewoon 'echt moeilijk deed'. Daan merkte de verwijdering en voelde zich uiteindelijk niet gewaardeerd in de relatie en koos ervoor om de relatie te beëindigen. Maartje voelde zich hierin afgewezen, maar legde de schuld bij Daan door te zeggen dat hij claimend was en haar niet echt begreep. - Relatie met Bart (vermijdend gehecht, net als Maartje)
Met Bart leek het in eerste instantie perfect te klikken, omdat ze beiden niet veel emotionele eisen aan elkaar stelden. Toch werd het een relatie zonder echte diepgang, waarbij beiden steeds vaker hun eigen weg gingen. Maartje ging met haar vriendin op vakantie en stemde niets af met Bart. Bart voelde wel dat er iets speelde maar zei tegen zijn vrienden dat hij niet kon benoemen wat er was. Soms was het leuk, soms hadden ze gewoon hun ruimte nodig. Een vriend van Bart merkte eens op dat hij nooit iets hoorde over Barts werkelijke gevoelens voor Maartje. Maar Bart gaf aan dat zowel hij als Maartje 'dat soort gesprekken' niet nodig hadden. Uiteindelijk liep de relatie dood, en Maartje zei tegen zichzelf dat âliefde gewoon niet werkt voor haarâ. Tegen haar vriendinnen vertelde ze dat het tegenwoordig echt heel gewoon is om single te zijn en mensen niet zo moeten drammen over relaties.
In al deze relaties ziet Maartje niet direct haar eigen patroon. Ze voelt zich onbegrepen, overweldigd of afgewezen, maar de kern is dat ze zelf de emotionele verbinding onbewust saboteert. Zowel haar eigen innerlijke verbinding met gevoelens en emoties als die met haar partners.
Dat is ook terug te zien in haar vriendschappen. Ook daar is Maartje een opgewekt iemand die in is voor leuke dingen, maar over dingen praten waar ze zich kwetsbaar bij voelt wordt nooit gesproken. Maartje staat bij haar vrienden bekend als vrolijk en een goede luisteraar. Maar over haar intieme gedachten en angsten of frustraties wordt weinig tot niet gesproken. Gesprekken blijven oppervlakkig of gaan juist over wat er allemaal speelt bij haar vriendinnen.
In relaties voelt ze zich 'nou eenmaal sneller' verveeld zegt ze, maar het lijkt erop dat juist in meer intieme relaties ze sneller in numbing (terugtrekken en afleiding zoeken) of vluchtgedrag terecht komt. Dat is logisch, omdat een liefdesrelatie intiem is en gevoelens en emoties door druk eerder een rol gaan spelen. Zolang Maartje niet naar haar eigen gedrag kijkt en naar haar partners wijst loopt ze het risico steeds weer in instabiele relaties te belanden en uiteindelijk teleurgesteld te reageren. Door ook naar eigen gedrag te kijken kan ze leren om gevoelens en emoties als belangrijke en verrijkende ervaringen te zien.
Er zijn andere mogelijkheden voor Maartje
Op een gegeven moment begint Maartje zich af te vragen waarom relaties telkens op dezelfde manier eindigen. Hoewel ze de schuld vaak buiten zichzelf zoekt, merkt ze ook dat ze zich eenzaam voelt en dat haar strategie om emotie te onderdrukken haar uiteindelijk niet gelukkig maakt. Ze leert dat vermijdende hechting niet betekent dat ze niet in staat is tot liefde, maar dat haar patroon voortkomt uit oude angsten en beschermingsmechanismen.
Door coaching of therapie kan Maartje leren hoe ze haar eigen angsten en patronen herkent en hoe ze stap voor stap meer open kan staan voor emotionele verbinding zonder overweldigd te raken. Dit vraagt tijd en oefening, maar het is mogelijk om te groeien naar een veiliger hechtingspatroon.
Hoe help je iemand met vermijdende hechting?
Mensen met een vermijdende hechtingsstijl veranderen niet zomaar door druk van anderen. Het is belangrijk om hun grenzen te respecteren en hen op een veilige manier uit te nodigen tot verbinding. Hier zijn enkele manieren om hen te ondersteunen:
- Wees geduldig en niet-oordelend: Ze hebben vaak een diepgewortelde angst voor afhankelijkheid, dus pushen werkt averechts. Sowieso moet iemand weer 'veilig' zijn alvorens de verbinding met ratio weer gemaakt kan worden.
- Laat zien dat emoties welkom zijn: Door een veilige ruimte te creëren waarin emoties mogen bestaan, leren ze geleidelijk dat kwetsbaarheid niet gevaarlijk is.
- Benoem voordelen van kwetsbaarheid in een veilige relatie of vriendschap: verdieping van de relatie en herkennen van elkaars valkuilgedrag.
- Vermijd verwijten: In plaats van te zeggen âJe sluit je altijd afâ, kun je vragen âWat voel je als we het over dit onderwerp hebben?â.
- Stimuleer zelfreflectie: Mensen met een vermijdende hechting moeten zelf ontdekken dat hun patroon niet helpt; begeleid ze naar deze inzichten in plaats van ze te forceren.
- Moedig professionele hulp aan: Therapie kan helpen om diepgewortelde overtuigingen en angsten te onderzoeken en te doorbreken.
Door begrip, geduld en de juiste begeleiding kan iemand zoals Maartje leren om haar angst voor nabijheid te overwinnen en gezondere relaties op te bouwen. Het pad naar veilige hechting is mogelijk, maar begint met bewustwording en de moed om stap voor stap verandering toe te laten.
Omgaan met iemand met een vermijdende hechting stijl (numbing of vluchtgedrag)
In een relatie denk je normaal in teermen van 'wij' (ik EN jij). Maar iemand met vermijdende hechting kan plotseling uit contact gaan. Je cancellen, vermijden, geen berichten meer sturen, onbereikbaar zijn (ook binnen hetzelfde huis) en steeds ogenschijnlijk egocentrisch zijn en zijn of haar eigen gang gaan zonder dat af te stemmen.
Besef dat in een veilige relatie personen gezien worden voor wie ze zijn, hun gevoelens gerespecteerd worden en mogen leren en groeien.. Zodra onderliggende onzekere gevoelens met elkaar in veiligheid gedeeld kunnen worden ontstaat juist verdieping in een relatie. Onderling begrip, wederzijdse steun en juist een wat minder 'zware' dynamiek.
Wees bewust van het feit dat de vermijdende gehechte jou niet bewust wil kwetsen, maar bezig is met een strategie om zichzelf veiliger (voor eigen emoties) te voelen. Dit betekent dat er geen opzet is om jou te kwetsen, maar dat eigen grenzen hanteren en eigen veiligheid wel essentieel voor jou zelf zijn.
Het is belangrijk je bewust te zijn van een vermijdend patroon bij je partner, vriend of collega. Alhoewel je begrip kunt hebben/tonen is het zaak je eigen grenzen te kennen en te bewaken. In een 'geweldloze communicatie stijl' (feiten verifiëren bij de ander, effect op jezelf benoemen en je eigen behoeften aangeven) te reageren.
Mocht je zelf een vermijdend ambivalente hechting hebben (pleasen, over-performen) dan loop je het risico om in een bindingsangst/verlatingsangst dynamiek terecht te komen. Hoe je dat merkt? Je wordt zelf getriggerd door het gedrag van de ander en gaat juist overmatig proberen in contact te komen of te blijven, begrip tonen, pleasen, luisteren tegen alle onveilige signalen in.
Een groeikans voor jezelf ontstaat: wordt zelfbewuster over je eigen patroon en interactie en zoek eventueel begeleiding. Besef dat jouw energie op een onveilig gehecht iemand met vermijdende stijl juist extra 'bedreigend' overkomt. De ander probeert te vluchten (uit contact te gaan) terwijl jij dan juist 'needy' begint te trekken en duwen (met appjes, goedbedoelde adviezen, vragen, begrip proberen te tonen, afwisselend liefdevol en verwijtend etc.).
Een ambivalent patroon durft of kan je eigen grenzen vaak niet zien of benoemen. De kans op manipulatie of ge- of misbruik door de vermijder ligt daarmee op de loer. Met zelfrespect en zelf-liefde is het gemakkelijker positief je grenzen te benoemen en de patronen bij een ander te doorzien zonder oordeel. Mocht je dit herkennen, lees dan meer over je eigen ambivalente patroon en valkuilgedrag
Praten over gevoelens en emoties: de sleutel tot een diepere en veiliger verbinding
Echt open praten over gevoelens versterkt de band tussen partners. Door angsten, verlangens en onzekerheden (respectvol!) te delen, ontstaat er meer begrip en vertrouwen (bijv,. met behulp van EFT/Emotionally Focussed Therapy). Dit helpt om misverstanden te voorkomen en conflicten op een gezonde manier op te lossen.
Besef dat een vermijdend gehechte persoon veel moed moet verzamelen om dit te doen. De innerlijke aangeleerde strategie is immers dat vluchten veiliger is dan confrontatie of werken aan eigen verandering.
Emotionele communicatie vergroot ook de intimiteit. Door kwetsbaarheid toe te laten, kunnen geliefden elkaar op een dieper niveau leren kennen. Dit versterkt de empathie en helpt om beter op elkaars behoeften in te spelen. Zodra de vermijdende gehechte persoon inzicht dat eigen in het verleden aangeleerde patronen nu juist averechts werken ontstaat pas bereidheid tot zelfonderzoek.
Tot slot helpt praten over emoties de relatie te laten groeien. Conflicten worden niet vermeden, maar er is in therapie of coaching geleerd om op een constructieve manier meningsverschillen te bespreken. Dit voorkomt afstand en zorgt voor een liefdevolle, stabiele relatie.
Je vermijdende hechting veranderen: praten en doen!
Lezen over, of praten over je hechting is goed. Maar besef dat het veranderen van je onveilige hechtingpatroon een groeiproces is. En dat coaching of therapie bij onveilige hechting werken aan ontwikkelingstrauma is. Een combinatie van cognitieve coaching/therapie en lichaamswerk. Je leest er meer over in het artikel Onveilige Hechtingspatronen Doorbreken!Â
Echte impact maak je met:
- inzichten opdoen, herkenning, zelfbewustzijn vergroten door te lezen en in gesprekken met anderen of in gespecialiseerde therapie/coaching sessies
- onderliggende gevoelens en (bevroren) emoties in je lichaam te leren herkennen en ze te erkennenÂ
- in contact met anderen te gaan, want pas bij interactie kan leren en vertrouwen ontstaan
- lichaamswerk te doen omdat gevoelens en emoties in neurale netwerken rond je hart/darmen en in je fascia (weefsel onder je huid en rond organen) opgeslagen liggen. Ademwerk, massage en gespecialiseerde somatische therapeuten kunnen helpen.
Gun jezelf ook te tijd om te mogen groeien. Juist het delen van jouw zelfinzicht tijdens een relatie kan helpen. Want de basis van een liefdevolle relatie is elkaar te gunnen te mogen leren en groeien. Gehoord en gezien te worden. Voor wie je bent, wat je doet en wat je voelt. En samen groeien is misschien nog wel leuker dan alleen te groeien.
Leer meer over (onveilige) Hechtingspatronen
Inzichten en artikelen over de impact van hechtingspatronen
Leer meer over Leefstijl en Levenskeuzes
Krachtige Inzichten en artikelen over levenskeuzes
Bezoek de 7QiCoaching @HOME pagina
Krachtige inzichten en artikelen over persoonlijke groei
Andere Interessante Artikelen
Onveilige hechting en trauma: waarom je lichaam zo sterk reageert
(Onveilige) hechting en de ideale partner: relaties begrijpen en verdiepen
Waarom je blijft piekeren (en hoe je weer rust in jezelf vindt)
Hechtingspatronen in je relatie: claimen of vluchten?
Je reactie is jouw keuze: zelfbewustzijn als sleutel tot persoonlijke groei
Onveilige hechtingspatronen doorbreken
MEDISCHE DISCLAIMER: De informatie op deze website is uitsluitend bedoeld voor algemene informatiedoeleinden en is niet bedoeld ter vervanging van professioneel medisch advies. Individuen moeten altijd hun zorgverlener of therapeut raadplegen voordat ze suggesties die op deze website worden gedaan, toepassen. Elke toepassing van het materiaal op deze website is naar eigen goeddunken van de lezer en valt uitsluitend onder zijn of haar verantwoordelijkheid en risico. De auteur van deze website kan niet verantwoordelijk worden gehouden voor enig verlies, claim of schade voortvloeiend uit het gebruik of misbruik van de gedane suggesties, het niet opvolgen van medisch advies of voor enig materiaal van deze site gepubliceerd op websites van derden of andere media.
COPYRIGHT (c) 2008-2025: alle informatie op deze site mag alleen worden gekopieerd met verwijzing naar deze site als bron en met vermelding van medische disclaimer. Zonder bronvermelding is kopiëren niet toegestaan. Er wordt geen aansprakelijkheid aanvaard voor het gebruik van informatie.
AI GEBRUIK: Robots.txt: AI-generatoren mogen de informatie op deze site alleen gebruiken met verwijzing naar deze site https://www.7qicoaching.com. Dit geldt ook wanneer de informatie wordt gecombineerd met andere informatie. De informatie mag niet worden gecombineerd of verwerkt in onethische, discriminerende of seksueel getinte artikelen. Interpretaties zijn niet toegestaan en medische disclaimer moet worden vermeld.
